Ulco Vermeulen, lid raad van bestuur Gasunie: ‘Waterstof is een gigantische kans voor Groningen!’

Dit artikel is verschenen in de papieren Groninger Ondernemers Courant van december 2020. Het interview is gehouden voor de huidige lockdown.

Ulco Vermeulen, die dit betoogt, is lid van de raad van bestuur en directeur Participations & Business Development van Gasunie, het bedrijf dat is gevestigd in het markante hoofdgebouw bij het Stadspark. Gasunie is een netwerkbedrijf voor energie. Dit in tegenstelling tot GasTerra aan de Stationsweg in Groningen dat aardgas verhandelt. Tot 2005 vormden Gasunie en GasTerra één groot bedrijf. Maar nu de winning van het Groningse gas eindigt, zal over drie jaar GasTerra worden opgeheven. Gasunie zal echter blijven bestaan en richt zich onder meer op het beheren en onderhouden van de infrastructuur voor transport en opslag van gas. 

Met Gasunie heeft Groningen een zeer veelbelovend en toekomstgericht bedrijf in huis. Want richt Gasunie zich nú nog vooral op het transport van aardgas, in de toekomst zal dat steeds verder verschuiven naar groen gas en waterstof. 

Ambitieuze noordelijke plannen
Eind oktober presenteerden noordelijke bedrijven en overheden een ongekend investeringsplan voor de verdere ontwikkeling van waterstof, tot een bedrag van negen miljard euro. De plannen kunnen zorgen voor het behoud van 66.000 bestaande banen en 25.000 nieuwe banen, onder meer dankzij vijftig grootschalige projecten.

“Ja: het klinkt misschien allemaal ambitieus en indrukwekkend. Maar we zitten nu wel nét op een kantelpunt in de overgang naar een duurzame economie. En wij zitten in Groningen toevallig ook net in een zeer gunstige uitgangspositie om een centrale rol te spelen in die ontwikkeling”, betoogt Ulco Vermeulen.

Hij werkt inmiddels dertig jaar bij Gasunie, momenteel bij het onderdeel business development. Gasunie houdt zich behalve met gastransport ook bezig met CO2 opslag, het transport van grote industriële restwarmte en met de ontwikkeling van groen gas. Ook is Gasunie al tien jaar betrokken bij de ontwikkeling van kennis over waterstof.

“Van al die activiteiten is waterstof de meest veelbelovende. Ook internationaal gezien is er sprake van een enorme versnelling. En in dat wereldwijde spel nemen wij in Groningen een unieke positie in, omdat een paar dingen toevallig heel mooi bij elkaar komen. Zo zitten we dicht bij de productie van groene energie: de windmolens op de Noordzee. En we zijn het enige stukje in de wereld met enorm veel gasleidingen, waarvan we een aantal makkelijk kunnen omzetten van gastransport naar waterstof transport. Verder zijn we niet ver verwijderd van grote industriegebieden die waterstof kunnen gebruiken: Rotterdam, Antwerpen en het Rührgebied”, vertelt Vemeulen.

De tactiek: hink, stap, sprong, sprong
Bij Gasunie en andere grote bedrijven en overheden is al nagedacht over de verdere ontwikkeling en het uitrollen van waterstof. In tien jaar tijd moet dat volgens een tactiek van ‘hink, stap, sprong, sprong’ zorgen voor een unieke waterstof infrastructuur. Daarbij zal bij de eerste ‘hink’ de industrie geschikt gemaakt moeten worden voor waterstof, tijdens de ‘stap’ zal alles in Noord-Nederland bij elkaar gebracht worden wat betreft buizen, en leidingen en het aan elkaar knopen van systemen. Tijdens een eerste ‘sprong’ zullen windmolens op zee elf gigawatt elektriciteit gaan opwekken, waarvan vier gigawatt bestemd wordt voor waterstof. En tijdens de laatste ‘sprong’ zal het aantal gigawatts bestemd voor waterstof worden vergroot tot tien gigawatt.

“Als we dat voor elkaar kunnen krijgen dan zijn we in Noord-Nederland straks een gigantisch draaipunt in de Europese waterstof-sector.” Het enthousiasme van Vermeulen is weliswaar aanstekelijk, maar het lijkt allemaal wel een beetje te mooi om waar te zijn. “Het blijft nu eenmaal een feit dat we in Nederland werken aan een energietransitie. En we hebben ook een schitterend leidingennet over gehouden aan de gasindustrie. Het is nu aan ons om alle kansen die daaruit voortkomen, op te pakken”, zo betoogt Vermeulen.

Gasunie ziet zich overigens slechts als schakel van een combinatie van partijen om de ambities waar te maken. “Wat ik heel mooi vind is dat er hier sprake is van een uitstekende samenwerking tussen industrie, overheden en onderwijs. Ik heb ook wel elders in Nederland gewerkt, maar de samenwerking hier is echt uniek. Mooier kun je het niet krijgen!”

Relatief weinig ‘early adapters’
Een minpuntje in de Groningse economie is volgens Ulco wel dat er hier relatief weinig ‘early adapters’ zijn, bedrijven die de nieuwste technieken omarmen. Al heeft Groningen op bijvoorbeeld Campus Groningen dan wél weer interessante bedrijven. En voor zover er sceptische mensen zijn die denken: “nou, ik moet het nog zien, met die waterstof”, wijst Ulco Vermeulen erop dat dit jaar bekend werd dat de firma Holthausen in Winschoten onder het label Hyzon waterstofvrachtwagens gaat bouwen. “Dat zou ik vijf jaar geleden nooit hebben bedacht! Of dat er in Delfzijl een bedrijf zou komen, Sky Energy’, voor de productie van duurzame vliegtuigbrandstof.”

“Ik verwacht dat waterstof ook andere industrieën zal veranderen. Zoals de scheepvaart en de scheepsbouw. Er zullen ook fabrieken komen voor de productie van cv-ketels voor waterstof. En ook denk ik dat er technische eilanden zullen komen in de Noordzee, verzamelplaatsen in de vorm van platforms. Denk er eens over na wat al die ontwikkelingen kunnen betekenen voor de kennis, voor ingenieursbureaus en voor het onderwijs.”

“We lopen hier in Groningen voorop, in een wereldwijde verandering. Er is geen reden tot juichen, want we staan nog helemaal aan het begin van de route. Maar we zitten nu in zó’n mooie periode, waar zich zulke mooie kansen voordoen om uit te groeien tot een regio die niet langer een doorgangshuis is, maar echt een draaipunt in - en een drager van de Nederlandse economie. Ik ga er vanuit dat we in Groningen - ondernemers, overheid en onderwijs - deze keer wél in staat zullen zijn om alle kansen te pakken die er toe kunnen leiden dat Groningen een van de technologisch en economisch meest hoogwaardige regio’s van Europa kan worden”, besluit Ulco Vermeulen.

Fotografie: Jan Buwalda

Lees hier de hele papieren Groninger Ondernemers Courant!